Η περιβαλλοντική κρίση και το οικονομικό αδιέξοδο

της Ειρήνης ΚΟΣΜΑ

Η φετινή Ημέρα Περιβάλλοντος αποτελεί ευκαιρία για να θυμηθούμε ότι εκτός από την οικονομική κρίση υπάρχει και η περιβαλλοντική, η οποία μάλιστα είναι χειρότερη. Αν δεν διορθωθεί η κατάσταση, εκατομμύρια άνθρωποι θα αναγκαστούν να γίνουν πρόσφυγες, εξαιτίας των κλιματικών αλλαγών. Δεν είναι τυχαίο ότι το ειδικό θέμα της φετινής εκστρατείας του ΟΗΕ για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής συνδέεται από τον οργανισμό με την καταπολέμηση της φτώχειας και την προστασία των δασών. Δυστυχώς, τα αποτελέσματα των εκστρατειών ευαισθητοποίησης για το περιβάλλον, προς το παρόν, δεν είναι εντυπωσιακά. Μετά και την παταγώδη αποτυχία της Συνόδου της Κοπεγχάγης, η περιβαλλοντική κρίση απειλεί ακόμη και την ίδια την ύπαρξη του πλανήτη.

Η κρίση αγγίζει και την Ελλάδα, που εξακολουθεί να καταστρέφει είτε με πυρκαγιές είτε με καταπατήσεις τα δάση και τις δασικές εκτάσεις, που αποτελούν το 70% της επιφάνειάς της. Παράλληλα, συχνά λαμβάνονται μέτρα, όπως το κλείσιμο μεγάλου μέρους του σιδηροδρομικού δικτύου, η εκποίηση ζωτικών ελεύθερων χώρων, η ουσιαστική κατάργηση του Πράσινου Ταμείου, που θυσιάζουν περιβαλλοντικά αγαθά, χωρίς μάλιστα να δίνουν λύσεις ούτε και για την οικονομία. Ακόμα, παρατηρείται εμμονή σε ρυπογόνες επενδύσεις που συντελούν στη διαιώνιση ενός λίγο-πολύ ξεπερασμένου μοντέλου και παγιδεύουν την αναπτυξιακή πορεία της χώρας, καθώς το κόστος των ρύπων περνά τελικά στους καταναλωτές, προκαλούνται βλάβες στην υγεία, καθώς και ερήμωση περιοχών που έχουν επιλέξει άλλες πλουτοπαραγωγικές δραστηριότητες.

Παρόλο που η "πράσινη ανάπτυξη" προβάλλεται ως κυβερνητική προτεραιότητα, δεν διαπιστώνεται κρατική στήριξη σε τομείς φιλικούς προς το περιβάλλον, που ήδη πιέζονται από την οικονομική κρίση. Αντίθετα, πολλοί προειδοποιούν για τον κίνδυνο να γίνει η Ελλάδα χώρος υποδοχής επενδύσεων με σοβαρές επιπτώσεις, που δεν είναι πουθενά αλλού ευπρόσδεκτες. Καθώς τα συλλογικά αγαθά δεν αποτελούν πολυτέλεια κατάλληλη μόνο για περιόδους ευημερίας, αντιθέτως, μπορούν να αποτελέσουν διέξοδο απέναντι στη μείωση των εισοδημάτων, και παράλληλα σταθερή απαραίτητη υποθήκη για ένα βιώσιμο μέλλον, δεν αρκεί οι "πράσινες" πολιτικές να χορηγούνται σε δόσεις, αλλά απαιτείται η άμεση διαμόρφωση και εφαρμογή ενός ολοκληρωμένου προγράμματος αειφόρου ανάπτυξης.