Περί τρομοκρατίας "στάσης πληρωμών" και "χρεοκοπίας" της Ελλάδος

του Πέτρου ΚΡΥΣΤΑΛΑΚΟΥ

Το ενδεχόμενο στάσης πληρωμών - ή ακόμα και χρεοκοπίας - της Ελληνικής Δημοκρατίας αποτελεί ένα θέμα με το οποίο πλέον τρομοκρατούνται καθημερινά οι πολίτες της χώρας, παραμένοντας στην επικαιρότητα μέσω λιγότερο ή περισσότερο ανεύθυνων δημοσίων δηλώσεων, ανακοινώσεων, εκτιμήσεων, προβλέψεων και κάθε σχετικής μορφής σοφίας που προέρχεται κυρίως από ξένους οργανισμούς και επενδυτικούς οίκους, περιβόητους για την αποδεδειγμένη παντελή ανικανότητά τους να διαβλέψουν, προειδοποιήσουν και αποτρέψουν την έλευση της τελευταίας παγκόσμιας οικονομικής ύφεσης. Εναντίον της προοπτικής ανάκαμψης της Ελλάδος από τη δεινή δημοσιονομική της θέση, "ψήφισε" άλλωστε χθες και ο διεθνής οίκος Moody's, υποβαθμίζοντας την πιστοληπτική αξιολόγηση των ελληνικών ομολόγων σε "Α3", από "Α2".

Πιθανή επαλήθευση των ανωτέρω "φόβων" που εκφράζονται εκ του πονηρού αφειδώς πανταχόθεν με τόση ανευθυνότητα - συμβάλλοντας στην αυτο-πραγματοποίηση της "προφητείας" - δε θα σήμαινε, βεβαίως, το τέλος της Ελλάδος, όμως θα γεννούσε ζητήματα δυσεπίλυτα, που θα επηρέαζαν με τρόπο κρίσιμο τις μεσο-μακροπρόθεσμες προοπτικές ανάπτυξης και δημιουργίας απασχόλησης στη χώρα.

Στο σημείο αυτό, είναι χρήσιμο να διερευνηθεί τί ακριβώς συνιστά ένα επεισόδιο στάσης πληρωμών και ποιά είναι η διαφορά του με τη χρεοκοπία. Είναι συνώνυμες οι δύο έννοιες;

Στάση πληρωμών (default) αποτελεί η εκδήλωση αδυναμίας καταβολής τόκων ή/και επιστροφής κεφαλαίου από ένα δανειολήπτη ή οικονομικό υπόχρεο, στους πιστωτές του. Η γενική αυτή περιγραφή ισχύει αυτούσια αναφορικά με ιδιώτες, επιχειρήσεις, οργανισμούς και κράτη δανειολήπτες-οικονομικούς υπόχρεους. Στην περίπτωση μίας χώρας, στάση πληρωμών προκύπτει όταν αυτή αδυνατεί να αποπληρώσει στην προγραμματισμένη ημερομηνία ένα κουπόνι τόκων ή/και να επιστρέψει κεφάλαιο, στο πλαίσιο μίας ομολογιακής έκδοσης, εντόκων γραμματίων ή κάποιας άλλης αντίστοιχης μορφής δανεισμού.

Η έννοια της χρεοκοπίας (bankruptcy) συνδέεται με την έννοια της - ολικής - πτώχευσης και παραπέμπει τόσο στην πλήρη και οριστική κατάρρευση της ικανότητος εξυπηρέτησης και αποπληρωμής δανείων και άλλων οικονομικών υποχρεώσεων από έναν υπόχρεο, όσο και στη νομική διαδικασία διευθέτησης αυτής της κατάστασης με το βέλτιστο δυνατό τρόπο από ένα δικαστήριο. Σε αυτό, συχνότερα καταφεύγει ένας δανειολήπτης για προστασία έναντι των πιστωτών του (εθελοντική πτώχευση) και σπανιότερα προσφεύγουν οι πιστωτές για την προστασία των κεφαλαίων και απαιτήσεών τους (αναγκαστική πτώχευση) από την οικονομική αδυναμία του υπόχρεου.

Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να τονιστεί ότι, η στάση πληρωμών δεν ισοδυναμεί με χρεοκοπία ή πτώχευση. Για παράδειγμα, η διαβόητη στάση πληρωμών που κήρυξε τον περασμένο Νοέμβριο εντελώς απροσδόκητα το γιγαντιαίο κρατικό κεφάλαιο επιχειρηματικών συμμετοχών του Ντουμπάι, Dubai World, οδήγησε σε ολιγόμηνες διαπραγματεύσεις με τις πιστώτριες τράπεζές του, που ολοκληρώθηκαν προ ημερών. Το Dubai World προτείνει την επιστροφή του συνόλου (100%) του χρέους του με νέους όρους, επιτόκιο και διάρκεια πίστωσης, πρόταση την οποία οι πιστωτές του αξιολογούν ακόμα.

Ενδεχόμενη στάση πληρωμών από την Ελλάδα, θα οδηγούσε σε μία παρόμοια διαπραγμάτευση - δίχως εγγυήσεις αποπληρωμής του 100% του "ώριμου" χρέους της χώρας - όχι όμως απαραίτητα και στην οικονομική κατάρρευση της χώρας. Σε συνδυασμό με την - έστω και "κουτσή" - στήριξη Ε.Ε. και IMF, δεν υπάρχει λόγος να θεωρεί κανείς δεδομένο ότι, η Ελλάδα δεν θα τιμούσε το σύνολο των υποχρεώσεών της έναντι των δανειστών της, έστω και με καθυστέρηση.

Όσο για το ενδεχόμενο χρεοκοπίας της Ελλάδος, είναι πλέον αντιληπτό ότι, ο τερματισμός - ή, αλλιώς, "επανεκκίνηση" - της οικονομικής υπόστασης μίας χώρας προϋποθέτει το χρόνιο εκφυλισμό της ικανότητάς της να τιμά τις οικονομικές της υποχρεώσεις. Παρά τα προβλήματα αναχρηματοδότησης του ελληνικού χρέους - κατάσταση την οποία επιδεινώνουν οι κακοπροαίρετες "προβλέψεις" περί δήθεν επικείμενης πτώχευσης - ακόμα δεν έχει υπάρξει ούτε επεισόδιο στάσης πληρωμών.

Η απαράδεκτη πρακτική της καθημερινής δυσφήμισης της αντικειμενικής πιστοληπτικής ικανότητος της Ελλάδος από κάθε "ειδικό" είναι επιζήμια για τη χώρα και πρέπει να καταπολεμηθεί πάσει θυσία.